การศึกษาวิเคราะห์ฮูปแต้มบนผนังสิมวัดป่าเลไลย์ตามหลักสุนทรียศาสตร์

พระเรืองเดช สิริปญฺโญ (ยอดบุญมา)

Abstract


      การศึกษาวิเคราะห์ฮูปแต้มในสิมวัดป่าเลไลย์ตามหลักสุนทรียศาสตร์ เพื่อศึกษาเกณฑ์ตัดความงามทางสุนทรียศาสตร์ เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของฮูปแต้มในสิมวัดป่าเลไลย์ และเพื่อวิเคราะห์ความงามของฮูปแต้มในสิม วัดป่าเลไลย์ ตามหลักสุนทรียศาสตร์ การศึกษาวิจัยนี้เป็นการเอกสาร ด้วยการศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสารวิชาการและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีวิเคราะห์ เป็นเชิงพรรณนา

        ผลการวิจัยพบว่า สุนทรียศาสตร์เป็นศาสตร์หนึ่งในวิชาปรัชญาที่ว่าด้วยเรื่องของคุณค่าและความงาม เป็นปรัชญาที่ค้นหา คำตอบว่า ความงามคืออะไร และเราจะใช้อะไรเป็นเกณฑ์ในการตัดสินความงามนั้น ในงานวิจัยนี้ผู้วิจัยใช้ทฤษฎีในการตัดสินความงามทางสุนทรียศาสตร์ ๓ คือ ทฤษฏีจิตวิสัยนิยม เป็นทฤษฎีที่มีเกณฑ์ตัดสินความงามโดยเน้นความสำคัญที่ความรู้สึกของตัวบุคคล มีมาตรการในการตัดสินความงามที่ไม่ตายตัว ส่วนทฤษฎีวัตถุวิสัยนิยมนี้เชื่อว่าความงามเป็นคุณสมบัติของวัตถุ เป็นคุณสมบัติที่แน่นอนตายตัวและอยู่ติดกับวัตถุมาตั้งแต่แรก โดยไม่ขึ้นกับความรู้สึกนึกคิดของมนุษย์ และมีเกณฑ์ตัดสินที่แน่นอนและตายตัวที่จะใช้ชี้วัดความงาม และทฤษฏีสัมพัทธนิยม ซึ่ง เป็นทฤษฎีที่อยู่กึ่งกลางระหว่างจิตวิสัยนิยมกับวัตถุวิสัยนิยม คือเป็นทฤษฎีที่ให้ความสำคัญทั้งจิตใจของมนุษย์และวัตถุทางสุนทรียะ โดยเชื่อว่าความงามไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นเฉพาะจากความรู้สึกของบุคคลผู้รับรู้หรือคุณสมบัติของวัตถุเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง หากแต่เป็นภาวะของความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลกับวัตถุที่มีปฏิกิริยาตอบสนองในสัดส่วนพอๆกัน

     ฮุปแต้มบนผนังสิมวัดป่าเลไลย์มี ๒ ด้าน คือ ผนังสิมด้านในบอกเล่าเรื่องพุทธประวัติ พระมาลัย และอดีตพระพุทธเจ้า โดยช่างแต้มได้แบ่งผนังด้านในตรงประตูทางเข้าออกเป็น ๒ ส่วน ได้แก่ ส่วนด้านขวามือพระประธานแต้มเรื่องราวพุทธประวัติถึงผนังด้านหลังพระประธาน และแต้มเรื่องพุทธประวัติต่อที่ผนังด้านซ้ายมือพระประธานอีก ๑ ช่อง และส่วนผนังด้านซ้ายมือพระประธานแต้มเรื่องพระมาลัย ส่วนด้านล่างของผนังสิมทุกช่องแต้มเรื่องอดีตพระพุทธเจ้าไว้ยกเว้นช่องที่ติดประตูทางเข้าทั้ง ๒ ด้าน ส่วนผนังด้านนอกเป็นฮูปแต้มที่แต้มเรื่องพระเวสสันดรชาดกและพระลัก-พระลาม เรื่องพระเวสสันดรชาดกแต้มไว้ที่ผนังด้านนอกด้านทิศใต้และทิศตะวันตกของสิม ส่วนเรื่องพระลัก-พระลามแต้มไว้ที่ผนังด้านนอกด้านทิศตะวันออกและทิศเหนือ ฮูปแต้มบนผนังสิมวัดป่าเลไลย์แต่ละตอนมีอักษรธรรมกำกับไว้เพื่อบอกชื่อบอกสถานที่และอธิบายเหตุการณ์ในตอนนั้นๆ ด้วย

    ฮูปแต้มบนผนังสิมวัดป่าเลไลย์เป็นความงามที่เกิดขึ้นจากความสัมพันธ์ของจิตและวัตถุจนกลายเป็นความสวยงามที่มีความกลมกลืนดูเป็นธรรมชาติ เมื่อดูแล้วมีความรู้สึกเย็นสบายตาด้วยสีที่มีวรรณะเย็น คือมีสีอ่อนๆ ไม่ฉูดฉาดเกินไปเหมาะสมกลมกลืนกับสภาพภูมิประเทศและฐานะความเป็นอยู่ของสังคมอีสาน เป็นความงามที่เกิดจากการสร้างสรรค์ในจิตใจมนุษย์ที่เรียกว่าจินตนาการ เมื่อผ่านกระบวนการสร้างสรรค์ของจิตแล้ว ช่างแต้มก็จะถ่ายทอดออกมาเป็นรูปเป็นร่างผ่านเส้น สี และแสง ได้อย่างเหมาะสมกลมกลืน ทฤษฎีความงามที่เหมาะสมที่จะใช้ตัดสินความงามของฮูปแต้มบนผนังสิมวัดป่าเลไลย์ คือ ทฤษฎีสัมพัทธนิยม ด้วยเหตุผลที่ว่าความงามจะเกิดมีขึ้นได้ต้องเกิดจากความสัมพันธ์ของสิ่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นวัตถุและจิตของแต่ละบุคคล รวมไปถึงสิ่งแวดล้อมต่างๆในสังคม เช่น ความเชื่อเรื่องศาสนาและวัฒนธรรม เป็นต้น โดยวัฒนธรรมของคนในชุมชนบ้านหนองพอกเป็นวัฒนธรรมทางพระพุทธศาสนา ซึ่งไม่ได้ปฏิเสธความมีอยู่ของนามกับรูปหรือจิตกับวัตถุ แต่พระพุทธศาสนาไม่ให้ความสำคัญในความงามด้านวัตถุเท่านั้น

 


Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2017 วารสารสถาบันพิมลธรรม

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

สำนักวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
อาคาร 100 ปี สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร)
เลขที่ 30 หมู่ 1 บ้านโคกสี ตำบลโคกสี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000
โทรศัพท์ 0-4328-3546-7 (ต่อ 116)
โทรสาร 0-4328-3399
โทรศัพท์ 088-578-1671
โทรศัพท์ 088-506-2335
e-mail : phimoldhamma@hotmail.com
http://www.ojs.mcu.ac.th/index.php/kkjn
http://www.journal-phimoldhamma.com