แนวคิดภววิทยาของกิเลสในพุทธปรัชญาเถรวาท

Phramaha Pholyano

Abstract


     วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ เป็นการวิจัยเอกสารซึ่งมีวัตถุประสงค์ ๓ ประการคือ (๑) เพื่อศึกษาเรื่องจิตในพุทธปรัชญาเถรวาท (๒) เพื่อศึกษาเรื่องกิเลสในพุทธปรัชญาเถรวาท (๓) เพื่อวิเคราะห์แนวคิดภววิทยาของกิเลสในพุทธปรัชญาเถรวาท เป็นการศึกษาเชิงเอกสาร

ผลการวิจัยพบว่า

     ขันธ์ ๕ คือ กอง หมวดหมู่ ๕ ประการคือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ซึ่งเรียกว่า กระบวนการเกิดขึ้นแห่งชีวิต ขันธ์ ๕ ย่อลงได้เป็น ๒ อย่างคือ กายกับจิตหรือรูปกับนามชีวิตต้องประกอบด้วยจิตและกาย กายเป็นรูปธรรม จิตเป็นนามธรรม พุทธปรัชญาเถรวาทมองเห็นชีวิตในรูปของส่วนประกอบต่างๆ ที่มาประกอบกันเข้า ตัวตนแท้ๆ ของสิ่งต่างๆ ที่เราเห็นเป็นคน สัตว์ พืช สิ่งของ นั้นไม่มี เมื่อแยกส่วนต่างๆ ออกจะไม่เหลือความเป็นคน ฉะนั้น กาย (body) (รูป) และจิต (นาม) (mind) เป็นส่วนประกอบของกันและกัน อุบัติขึ้นด้วยกันเป็นปัจจัยให้กันและกันเกิดขึ้น เรื่องขันธ์ ๕ และจิตทำให้ให้รู้ว่ากระบวนการที่เรียกว่าเป็นชีวิตเป็นอย่างไรและให้รู้ว่า กิเลสนั้นเกิดขึ้นมาโดยอาศัยจิต

     กิเลสเป็นสิ่งที่ทำใจให้เศร้าหมองความชั่วที่แฝงอยู่ในความรู้สึกนึกคิด ทำให้จิตใจขุ่นมัว กิเลสเกิดขึ้นโดยอาศัยขันธ์ ๕ หรือจิตจึงเกิดขึ้นได้ กิเลสเกิดขึ้นโดยมีปัจจัยทำให้เกิดขึ้น กิเลสจักเกิดขึ้นไม่ได้ถ้าหากขาดกายและจิต กระบวนการเกิดขึ้นของกิเลสเป็นลักษณะความสัมพันธ์ระหว่างกายกับจิต เมื่อมีกายกับจิตทำให้เกิดแดนรับรู้ เมื่อมีแดนรับรู้คืออายตนะภายใน อายตนะภายนอกกิเลสก็เข้ามาตามช่องทางอายตนะภายในคือตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ จักเห็นได้ว่าการเกิดขึ้นของกิเลสเป็นลักษณะที่ต้องอาศัยปัจจัยจึงจะเกิดขึ้น และส่งผลทางกาย วาจา ใจ ทำให้เกิดความเศร้าหมอง ในการกระทำความชั่ว ด้วยพฤติกรรมเหล่านี้ ทำให้เห็นความมีอยู่ของกิเลสมากยิ่งขึ้น

      ปัญหาเรื่องความมีอยู่ของกิเลสในทัศนะของพุทธปรัชญา เห็นว่า กิเลสนั้นมีอยู่เพราะอาศัยจิต หากจิตมีกิเลสที่เป็นสภาวะ ของความโลภ ความโกรธ และความหลง ก็มี ความมีอยู่ของกิเลสในทัศนะพุทธปรัชญา จึงมีอยู่แบบอิงอาศัยกันเกิดขึ้น ซึ่งเป็นความสัมพันธ์กันระหว่างจิตกับกิเลส

Keywords


แนวคิดภววิทยา, กิเลส

Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2017 วารสารสถาบันพิมลธรรม

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

สำนักวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
อาคาร 100 ปี สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร)
เลขที่ 30 หมู่ 1 บ้านโคกสี ตำบลโคกสี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000
โทรศัพท์ 0-4328-3546-7 (ต่อ 116)
โทรสาร 0-4328-3399
โทรศัพท์ 088-578-1671
โทรศัพท์ 088-506-2335
e-mail : phimoldhamma@hotmail.com
http://www.ojs.mcu.ac.th/index.php/kkjn
http://www.journal-phimoldhamma.com