เปรียบเทียบแนวคิดเรื่องความสุขในพุทธปรัชญาเถรวาทและสุขนิยม ของปรัชญาตะวันตก

พระครู อินทรโสภณ (อมรเมธีวิวัฒน์)

Abstract


    วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์ของการศึกษา ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องความสุขในพุทธปรัชญาเถรวาท (๒) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องความสุขในลัทธิสุขนิยมของปรัชญาตะวันตก (๓) เพื่อเปรียบเทียบแนวคิดเรื่องความสุขในพุทธปรัชญาเถรวาท และในลัทธิสุขนิยมของปรัชญาตะวันตก (เฉพาะเอพิวคิวรัส)

ผลการวิจัยพบว่า

    แนวคิดเรื่องความสุขในพุทธปรัชญาเถรวาท พบว่าความหมายของความสุข คือ สภาพที่ทนได้ง่าย ตรงกันข้ามกับความทุกข์ ซึ่งมี ๓ ประเภท ได้แก่ กามสุข ฌานสุข และนิพพานสุข โดยลักษณะของความสุขคือ ทางกาย ได้รับสิ่งปรนเปรอจากภายนอก และทางจิตที่ได้ฝึกฝนจนได้ฌานสุข และนิพพาน ส่วนบ่อเกิดนั้นเกิดขึ้นจากกามคุณ ๕ กับที่จิตสัมผัสกับสมาธิ ระดับของความสุขมี ๓ ระดับ คือ ระดับกามสุข (ความสุขขั้นหยาบ) ระดับฌานสุข (ความสุขขั้นกลาง) และระดับนิพพานสุข (ความสุขระดับขั้นสูงสุด)

    แนวคิดเรื่องความสุขในลัทธิสุขนิยมของปรัชญาตะวันตก พบว่าสุขนิยมมีพื้นฐานแนวคิดจากอภิปรัชญาที่อธิบายว่าความเป็นจริง มีลักษณะเป็นวัตถุ/สสาร การกระทำที่ดี (การกระทำที่มนุษย์ควรกระทำเพื่อบรรลุความเป็นจริง) คือ การทำให้ชีวิตมีความสุขทางในระดับร่างกาย (วัตถุ) นักปรัชญาเอพิวคิวรัส กล่าวว่า “มนุษย์เราเกิดชาติเดียว ตายชาติเดียว ไม่มีโลกหน้า ในขณะยังมีชีวิต จึงควรแสวงหาความสุขให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้” ทัศนะเด่นของเอพิวคิวรัส เป็นสสารนิยม (เชื่อว่าความเป็นจริงมีเพียงหนึ่งเดียวคือสสารเท่านั้น สรรพสิ่งคือสสาร) ชีวิตที่ดีคือชีวิตที่มีความสุขระยะยืนยาวที่สุด เพื่อความสุขที่ยั่งยืน เราควรแสวงหาความสุข อย่างรอบคอบและมองการณ์ไกล โดยไม่ผูกพัน กับสิ่งของหรือบุคคลมากจนเกินไปตามทัศนะของเอพิวคิวรัส ความสุขที่แท้จริงคือ การมี สุขภาพกายที่ดี และมี ความสงบสุขแห่งจิตวิญญาณ

   เปรียบเทียบแนวคิดเรื่องความสุขในพุทธปรัชญาเถรวาทและในลัทธิสุขนิยมของปรัชญาตะวันตก (เฉพาะเอพิวคิวรัส) จากการเปรียบเทียบพบว่าความหมายของความสุขในพุทธปรัชญา คือ สภาพที่ทนได้ง่าย ตรงกันข้ามกับความทุกข์ แต่เอพิวคิวรัสกลับมองว่าความสุขเกิดจากการมีสุขภาพที่ดี และหาความสุขให้ได้มากที่สุด ซึ่งในพุทธปรัชญามี ๓ ประเภท ได้แก่ กามสุข ฌานสุข และนิพพานสุข เอพิวคิวรัสให้เน้นความสุขระดับต้น เปรียบได้กับกามสุขของพุทธปรัชญา โดยลักษณะของความสุขเหมือนกัน คือ ทางกาย ได้รับสิ่งปรนเปรอจากภายนอก และทางจิตที่ได้ฝึกฝน แต่พุทธปรัชญาเน้นปฏิบัติจนได้ฌานสุข และนิพพาน ส่วนบ่อเกิดนั้นเกิดขึ้นจากกามคุณ ๕ กับที่จิตสัมผัสกับสมาธิ ระดับของความสุขมี ๓ ระดับ คือ ระดับกามสุข (ความสุขขั้นหยาบ) ระดับฌานสุข (ความสุขขั้นกลาง) และระดับนิพพานสุข (ความสุขระดับขั้นสูงสุด) ส่วนเอพิวคิวรัสเน้นความสุขระดับความสุขระดับกลาง และบริโภคตามแนวทางทางสายกลาง คือ ไม่มากหรือน้อยเกินไป

Keywords


ความสุข, ปรัชญาเถรวาท, ปรัชญาตะวันตก

Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2017 วารสารสถาบันพิมลธรรม

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

สำนักวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น
อาคาร 100 ปี สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร)
เลขที่ 30 หมู่ 1 บ้านโคกสี ตำบลโคกสี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40000
โทรศัพท์ 0-4328-3546-7 (ต่อ 116)
โทรสาร 0-4328-3399
โทรศัพท์ 088-578-1671
โทรศัพท์ 088-506-2335
e-mail : phimoldhamma@hotmail.com
http://www.ojs.mcu.ac.th/index.php/kkjn
http://www.journal-phimoldhamma.com