คุณค่าของพระธาตุเจดีย์ที่มีต่อวิถีชีวิตของประชาชน ในจังหวัดขอนแก่น ร้อยเอ็ด และมหาสารคาม

พระมหาพิสิฐ วิสิฏฺฐปญฺโญ, อุทัย วรเมธีศรีสกุล, พระมหา ณัฐพันธ์ สุทสฺสนวิภาณี

Abstract


การศึกษาวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของพระธาตุเจดีย์ในพระพุทธศาสนาเถรวาท เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของพระธาตุเจดีย์ในจังหวัดขอนแก่น จังหวัดมหาสารคาม และจังหวัดร้อยเอ็ด และเพื่อวิเคราะห์คุณค่าของพระธาตุเจดีย์ที่มีต่อวิถีชีวิตของประชาชน ในจังหวัดขอนแก่น ร้อยเอ็ด และมหาสารคาม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ผู้วิจัยได้ทำการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและข้อมูลภาคสนาม โดยการสำรวจข้อมูล (Survey) การสัมภาษณ์ (Interview) จากนั้นทำการสรุปวิเคราะห์ และสังเคราะห์ แล้วนำเสนอข้อมูลโดยการพรรณนาวิเคราะห์ตามหลักอุปนัย
ผลการวิจัยพบว่า
ประวัติความเป็นมาของพระธาตุเจดีย์ในพระพุทธศาสนาเถรวาท พระธาตุเจดีย์ เป็นสิ่งก่อสร้างหรือสถูปสถานที่อันเป็นสิ่งก่อสร้างสำหรับบรรจุพระบรมสาริกธาตุของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หรือเพื่อประดิษฐานพระพุทธรูปหรือเพื่อกราบสักการะบูชา มี 4 ประเภท คือ 1. พระธาตุเจดีย์ ที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าและพระสาวก 2.ธรรมเจดีย์ ที่บรรจุพระธรรม 3. อุเทสิกเจดีย์ ที่สร้างค่อมหรือบรรจุใส่พระธาตุ และ 4. บริโภคเจดีย์ ที่บรรจุใส่สิ่งที่พระพุทธเจ้าทรงเคยใช้สอย
ประวัติความเป็นมาของพระธาตุเจดีย์ในจังหวัดขอนแก่น จังหวัดมหาสารคาม และจังหวัดร้อยเอ็ด คือ 1. พระธาตุขามแก่น วัดเจติยภูมิ ตำบลบ้านขาม อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น 2. พระธาตุแก่นนคร วัดหนองแวง ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 3. พระธาตุอุปมุง วัดภูดินจี่ ตำบลโพธิ์ศรีสว่าง อำเภอโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด 4.พระมหาเจดีย์ชัยมงคล ตั้งอยู่ที่ วัดผาน้ำทิพย์เทพประสิทธิ์วนาราม อำเภอหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ด และ 5. พระธาตุนาดูน ตั้งอยู่ที่ อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม มีการสืบสานการท่องเที่ยวประเพณีวัฒนธรรมการนมัสการบูชาพระธาตุเจดีย์ในแต่ละจังหวัด และความเชื่อมโยงระหว่างวิถีชีวิตของชุมชนกับพระพุทธศาสนาจนได้ขึ้นชื่อว่า “เมืองท่องเที่ยวนวัตวิถีพุทธ”
สำหรับคุณค่าของพระธาตุเจดีย์ที่มีต่อวิถีชีวิตของประชาชน ในจังหวัดขอนแก่น ร้อยเอ็ด และมหาสารคาม มี 6 ด้าน ดังนี้ 1. ด้านการสักการะเป็นสถานศักดิ์สิทธิ์ พระธาตุเจดีย์เป็นสัญลักษณ์แทนพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ แห่งการกราบไหว้อันศักดิ์สิทธิ์ 2. ด้านการเป็นศูนย์รวมใจของชาวพุทธ พร้อมใจกันไปนมัสการบูชาเป็นประเพณีประจำทุกปี 3. ด้านการแสวงบุญและสักการะเคารพของประชาชน มีการทำบุญสักการะบูชาทุกวัน 4. ด้านการเป็นสัญลักษณ์แห่งความมั่นคงของบ้านเมือง คติชนและความเชื่อเป็นสัญลักษณ์ศูนย์กลางเป็นฐานความมั่นคงของบ้านเมือง 5. ด้านการทำนุบำรุงและสืบทอดพระพุทธศาสนา ในแต่ละสมัยของเจ้าผู้ครองนครทุกพระองค์ และ 6. ด้านการเป็นปูชนียสถานโบราณวัตถุ เป็นการบันทึกประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา ได้จารึกประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นไว้อย่างทรงคุณค่า

Keywords


คุณค่า, พระธาตุเจดีย์, วิถีชีวิต

Full Text:

PDF

References


พระครูเจติยภูมิพิทักษ์ (คำเจียง อาจาโร/ใยแก้ว). (2554). อิทธิพลความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับพระธาตุขามแก่นที่มีต่อชาวจังหวัดขอนแก่น. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2545). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ: บริษัทสื่อตะวันจำกัด.

พระมหาสุทิตย์ อาภากโร (อบอุ่น). (2554). รูปแบบและเครือข่ายการเรียนรู้ของแหล่งท่องเที่ยวประเภทวัดในประเทศไทย. รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระสรวิชญ์ อภิปุญโญ. (2556). รูปแบบและกระบวนการจัดการท่องเที่ยวทางพระพุทธศาสนาในภาคใต้ : การสื่อสารคุณค่าและการพัฒนาเชิงบูรณาการ. รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

อุรังคธาตุ ตำนานพระธาตุพนม (ฉบับเดิม). (2483). พิมพ์เป็นที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพ อ.ต. หลวงประชุมบรรณสาร. พระนคร: โรงพิมพ์ไทยเขษม. 2483.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Khon Kaen Campus Language Institute,
Mahachulalongkornraja-Vidyalaya University Khon Kaen Campus
Building 100 Years, Somdej Phra Buddhacarya
30 Moo. 1, Ban Koksi, Koksi Sub-district, Muang District, Khon Kaen
Tel:  0-4328-3546-7 Fax: 0-4328-3399
http://www.ojs.mcu.ac.th/index.php/ijbe
http://www.jber.in.th
E-mail: jbermcukkli@gmail.com